Şiirden Müziğe ve oradan Resme uzanan bir hikaye “Kurtuluş Sanatta” ressam Gustav Klimt-1902 Beethoven Frizi

cww5bexxgaacwye

 

1902 yılında yapılan 14. Viyana Sesesyon sergisi Beethoven’a adanır. Sergi Viyana Secession sanat evinde yapılır.

cww7lpuxeaeh-h9

Giriş salonuna Max Klinger’in Beethoven heykeli yerleştirilir.  Üst bölümündeki duvara ise Gustav Klimt’in yaptığı friz.

Max Klinger’in sergi için yaptığı heykel (altta)

cww80mexcaaqjfr

Sergi Beethoven’in 9. senfonisi ile açılır. Bilindiği gibi 9. senfoninin 4. ve son bölümü Friedrich Schiller’in şiiriinden Neşeye Övgü (Neşeye Özlem)’den etkilenerek bestelenmiş.Klimt’in Beethoven Frizi ise şiiirin ve 9. senfoninin resme dökülmesidir bir anlamda.

Friz 3 ana temadan oluşur. Mutluğa Özlem-Şeytani Güçler (savaşılması gereken güçler ) ve 3. tema “Tüm Dünyaya Öpücük”

İlk tema boş bir alanda üst bölümünde havada süzülen “Yüzen Periler” ile başlar. Bu periler mutluluğa özlemi sembolize eder.

cwxdjxfw8amt2eo

Temanın devamında Mutluluk için savaşacak Şövalye’ye yalvaran figürler bulunur. Mutluluğa gidecek yolu açacak Şövalye yer alır.

cwxekajxaaqxsul

Şövalye’nin hemen arkasında üst bölümde iki kadın figuru var. “Şefkat” ve elinde defne halkası ile “ihtiras”

cwxfuvdwgaefsni

Şövalye kılıcı ile mutluluk için savaşmaya hazırdır. Tam burada ikinci tema başlar yani Şövalye’nin savaşacağı şeytani güçler.

cwxgsdaxeaaeutv

Şeytani güçler en sol bölümde yer alan gorgonlar ile başlar. Yılan saçlı insanları taşa çeviren üç kiz kardeş

cwxh1ulw8aakdav

Gorgonların hemen üstündeki şeytani figürler ise Hastalık, Delilik ve kollarını açmış “Ölüm”

Frizde yer alan Gorgonlar dönemin eleştirmenleri tarafından pornografik nitelendirilmiş ve epey eleştiri almış. Şeytani figürlerin kadın figürleri olması da ayrı bir tartışma olmuştur.

İkinci temanın ortasında mitolojide tanrıların bile savaşmaktan korktuğu devasa canavar Typhon yer alıyor. Typhon’un yanında ise üç büyük günah yine kadın temalı işlenmiş. Ahlaksızlık, Şehvet ve Aşırılık

cwxkpedxeaaww_x

ve yalnız, acı çeken bir kadın figuru şeytanı güçler temasını sonlandırır.

cwxlaccxaaarw8r

ve son tema aranan mutluluk, periler solda ve kurtuluşa giden yol hemen yanında lir çalan kadın sembolü ile gösterilir “sanat”

cwxl29pwqaapg5u

cwxl58xxcaevabt

ve senfoninin sonu melekler korosu şarkılarını söylüyor. (altta)

cwxnzgtxuaacwp5

en sağdaki figür ise öpüşen bir çift yüzleri görülmez. “Tüm Dünyaya Öpücük” ile friz sonlanır.

9. senfoniyi birde bu hikaye ve friz ile birlikte dinlemenizi öneririm.

Serkan Hızlı

 

 

 

Advertisements

“Kara Resimler” Pinturas Negras

 

“Kara Resimler” Pinturas Negras Francisco Goya’nin 1819-24 arasinda evinin duvarına yaptığı resimlere verilen isimdir

Cq4dHqYWEAAke1f

The Dog – Kara resimlerden biri

Kara Resimler 14 tane olarak bilinir ilk paylaştigim resim “The Dog” ama kara resimlere isimleri sonradan verilmiştir. Kara Resimler Goya’nin 1819 yılında yeni bir ev alması ve aynı yıl bu evin duvarlarını boyaması ile başlar.Goya 46 yaşındayken sağır olur 1746 doğumlu ressamın Şubat 1819 yılında aldığı evin adı ise Quinta del Sordo yani “Sağırin Villası”

İster karma diyin ister başka birsey evin önceki sahibi sağır olduğu için bu ismi almış . Kimbilir belki Goya bu evi özellikle seçmiştir.

Goya 1819 yılında evi aldıktan hemen sonra evin duvarlarını boyamaya başlar, ancak resimler Goya’nin her zamanki tarzından farklıdır..

Saturn Devouring His Son-Oğlunu Yutan Satürn kara resimlerden bir diğeridir.

Cq4iTlQWIAM_TIO

 

Resimde ilk Titan olan yunan tanrısı Kronos ki zamanın tanrısıdir Khronos adından gelir. ( Roma mitolojisinde Satürn) Mitolojide Kronos un çocukları yerine geçmesin diye onları yemesi ancak Jupiterin (Zeus) kurtulması ve yerine geçmesi yer alır.

“Herşeyi yiyip bitiren zaman” belki de Goya hastalıkları ve ömrünün sonuna geldiği dönemde yaptığı kara resimlerden en ünlüsü olan bu resim icin sembolik bu anlamı yansıtmak istemiştir kimbilir.

Diğer Kara Resimlere bakalım .

Cq4lHkBWcAQD-Tm

Two Old Men – İki İhtiyar Adam

Goya “Kara Resimler”e kendi isim vermediği için bu resimde ölümünden sonra adlandirilmis ancak resimde bence iki ihtiyar adam yok arkadaki figür sanki bir iblis ve ihtiyar adamın arkasından kulağına bir şey fısıldıyor.

Kara Resimler daha çok ürkütücü, karamsar..renksiz..rahatsız edici resimler oysa Goya’nin önceki resimleri o kadar farklı ki

Örneğin 1777 tarihli Goya’nin “Parasol” adlı eserine bakarsaniz farkı görebilirsiniz.

Cq4m-1tXgAAGJBJ

Goya resimleri renkli, canlı, günlük eğlence ve zevkleri öne çıkaran resimlerdir genel olarak ancak Kara Resimler bunların tam tersi

Bir diğer Kara Resim – Women Laughing

Cq4nfGsWgAAyqKY

yüzlerinde hastalıklı bir gülümseme ile resmedilmis kadınlar, resim bir korku filmi sahnesi gibidir.

Bir başka Kara Resim – Two Old Men Eating Soup

Cq4o5XPXgAAlBD7

Biri neredeyse iskelet gibi (ölüm sembolu ) diğeri dişleri olmayan iki yaşlı adam, resimdekilerin cinsiyetleri belli değildir ancak erkek oldukları düşünülmüş isim de buna göre verilmiştir.

Kara Resimlerden bir diğeri Judith and Holofernes

Cq43srlWAAEhZlI

Judith ve hizmetçisi Abra tuhaf resmedilmiş. Hikaye çok eskidir. Asur Kralı Nebukadnezar , Med kralına karşı savaşta kendisine yardım etmeyen kavimleri cezalandırmak için Generali Holofernes’i görevlendirir. Son olarak Yahudilerin Betulya şehrini kuşatır. Halk kalede sıkışır ve açlık çekmeye başlar. Kent neredeyse düşmek üzeredir . Güzel ve zengin bir dul olan Judith hizmetçisi Abra, Holofernes’e sığınır.Holofernes Judith’e aşık olur ancak altıncı günün sonunda Judith sarhoş olan Holofernes’in başını keser.

Bir diğer ve bence Goya’nın evin duvarlarına yaptıgı en korkutucu kara resim Witches’ Sabbath

Cq45xjwWcAA0oKn

Keçi şeklinde resmedilmiş Şeytan ve etrafında toplanan cadılar, Şeytanın büyüsüyle ona çocukları sunuyorlar.

Goya bu resmi 1797 – 98 yılları arasında da yapmış ama iki resim arasındaki farka bakın lütfen

Cq46p0bWYAAxrka

İki resim arasındaki fark inanılmaz .

Bu resmin hikayesine gelince 17. yy’da şeytanların, çocukların bedenlerini yiyerek kanını içerek beslendiğine inanılırmış. 18.yy’a gelindiğinde artık bunların köylülerin batıl inançları olduğuna inanılmaya başlanmış. 19.yy başlarında ise toplumun kötülüklerine, ruhban sınıfının hırs ve dini alet ederek yaptıkları kötülüklere tepki olarak bu figürler kullanılmış.

İşte tam bu noktada kara resimlerin ressamın yaşlılık ve hastalıkları sonucu değil başka bir sebebe dayandığı öne sürülür.

Bu sebebi başka bir kara resim altında anlatalım Men Reading,6 adam bir gazete ya da bir kâğıdı okuyor.

Cq4-VGgWYAAOwpv

Bu sahne Goya’nın 1814 yılında yaptığı “The Third of May 1808” ile ilişkilendirilir (altta)

Cq5BQhAWAAAAo4n

Bu resim 3 Mayıs 1808: Madrid’i savunanların infazıdır,  Resim Goya’ya Fransızların 1808’de Madrid’i işgali sırasında Napolyon’un ordusuna direnen İspanyolların anısı ve Napolyon rejimine karşı politik bir bildiri olması için sipariş edilir.

İşte bu resim ile ilişkilendirilen Men Reading o donemde gazete haberi okuyan kişiler olarak düşünülür gerçekten de Goya infazlardan ve yaşanan olaylardan çok etkilenmiştir. Kara resimlerin tümünün bu olaylardan sonra inzivaya çekilen Goya’nın yaşananlar ve kendi hastalıklarının etkisi ile iyice ağırlaşan ruhsal durumu sonucu yaptığı dusunulmuştur.

Şimdi bir diğer kara resim Atropos, “The Fates ” Kader’e bakalım

 

Cq5DKg3WIAABt5J

3 kader tanrıçası ancak arka planda bir de adam vardır. Atropos mitolojide kaderin iplerini kesen tanrıçadır. (Sağdaki tanrıçanın elindeki makas )

Bir diğer Kara resim A Pilgrimage to San Isidro ,

Cq5Hw_bWAAAfd0H

15 Mayıs’ta kutlanan bir festivalinin resmi Goya bu resmi de daha once yapmış aradaki farka goz atın

Cq5IVcCWgAA6XAT

korkutucu bir değişim.. bu resmin “Sagırların Beşi” denilen evin ilk katında Witches Sabbat’ın karşısında olduğu söylenir.

Kara Resimlerin ev içinde yerleşimi

Cq5J1lJXYAAOr0K

 

Kara Resimlerden bir diğeri Leocadia, Resimdeki kişi Leocadia Weiss Goya’nın hizmetçisi

Cq5Ky0kWIAEhwRN

Kara resimler içinde en az urkutucu olanı.. ancak Leocadia siyah bir cenaze elbisesi ile resmedilmiş ve gerçekten de Leocadia ölene kadar Goya ile birlikte kalmıştır. Aralarında bir ilişki olduğu da söylenir.

Fight with Cudgels – Sopalı Kavga

Cq5NEJTWYAAxDck

Birbirlerine sopalarla vuran kanlar içinde kalmış iki kişi, Resim evin ikinci katında yer alır.

Procession of the Holy Office, A Pilgrimage to San Isidro ile aynı konuyu ele alır.

Cq5OQuOWAAAKVaB

 

ve son Kara Resim – Fantastic Vision

Cq5PIRwXgAAnZW5

yine korkmuş yüzler, Bu resimde 3 Mayıs 1808 ile ilişkilendirilir. Savaşın korkutucu yüzü.

Butun resimlerden sonra donup tekrar ilk resme bakın.. sanki herşeyin anahtarı o kopek sanki ,  kopek resminin bitmediği bile iddia edilmiş.. ilk sembolist resim olduğu da iddialar arasında.. bana sorarsanız eğer o korkmuş gizlenmiş köpek Goya’nın kendisidir.

Serkan Hızlı

 

 

 

 

“Sarı Kitap Kapakları”

CqFKQtuWAAEOOP1

“Sarı Kitap Kapakları” özellikle van Gogh naturmort resimlerinde görülen kitaplar örnek Still life with three boks

Vincent van Gogh’un kitaplara olan tutkusunu kardeşi Theo’ya yazdığı 1880 tarihli bir mektupta kendi sözleri ile bulabilirsiniz : “Benim için kitap okumak ekmek yemeyi istemekle aynı şeydir” diye anlatmış kitap tutkusunu bununla birlikte  onun still life resimlerinde sarı kitap kapaklarına yoğunlaşırsak eğer karşımıza başka bir hikaye çıkıyor . “Sarı kitap kapakları” dönemin naturalist romanlarında kullanılıyor . Pozitif bilimlerin romanlarda öne çıktığı romanlarda olaylar yazar tarafından bir bilimadamı gözüyle değerlendirilir.

CqFNbflW8AArKPN

Resimdeki kitaplardan biri Naturalizm’in kurucusu Emile Zola’nin Au Bonheur des Dames-Kadinlarin Cenneti’dir. Resimde diğer sari kapakli kitap ise  Jean Richepin’e ait Braves Gens-İyi insanlar romanıdır. (Üstte duran sarı kapaklı kitap )

 

CqFPD4BWEAANAPG

Bir başka van Gogh resmi Still life with Bible

CqFP2NOXYAA--KX

 

Resimde van Gogh’nun hayatına yön veren 2 kitap var.. İncil ve Sarı kapagıyla Emile Zola’nın La Joie de Vivre –Yaşama Sevinci

Naturalist kitapların temel ozelliği olan pozitif bilimlere dayanması ve İncil ile birlikte resmedilmesi elbette sembolik, sönen mum İncil’in van Gogh’un hayatındaki yerini temsil etmesi olasıdır.

Bir başka sarı kapağı olan kitap resmi Novel Reader Vincent van Gogh 1888

 

CqFcrmjWIAELJ9D

 

Resimdeki kadın van Gogh’un kız kardeşidir. Roman ise yine daha once resimlerine konu olan Emile Zola’nın “Kadınlar Cenneti”

Still Life with Plaster Statuette,a Rose and Two Novels, Alçı Heykelcik, Gül ve 2 Roman ile Natürmort

 

CqFeMcKXYAE16kw

En sevdiğim van Gogh resimlerinden biri ve yine sarı kapaklı kitap “Portrait of Doctor Gachet” 1890 (altta)

 

CqFgenJXYAUgr6W

Resimdeki sarı kapaklı kitaplar Naturalizmin Zola’dan sonra en buyuk temsilcleri olan Edmond ve Jules de Goncourt kardeşlere ait iki romandır.

 

CqFif7CWYAAdexXCqFihBzWgAQFdQb

Still Life: French Novels 1888 ve yine Sarı Kapaklı Kitaplar (altta)

CqILjolWYAEdlCT

 

Serkan Hızlı

 

“Kitap Okuyan Kadınlar”

CpW8bWRW8AAMS84

The Reader -1876 Ressam Pierre Auguste Renoir

 

“Kitap Okuyan Kadınlar” 18 yüzyıl sonu. ve 19.yüzyılda resimlerde sıkça yer bulur. Renoir’in resminde yüzünde hafif gülümsemesi ile kitap okuyan kadında olduğu gibi. Bu resimlerin ortak özelliği resmin ve ışığın merkezinde olan kitap okuyan kadın figürleridir.

18.yüzyıla kadar (bazı istisnalar olsa bile ) kadınların kitap okuması tehlikeli bulunmuş. Hatta 17. yüzyılda kilise bazı kitaplar ( ki bunlar çoğunlukla dini kitaplar ) dışında kadınların kitap okumasını şeytani, toplumun ahlakını zedeleyecek bir olay olarak görülmüş.

 

CpW95CkXYAE6QNs

A Woman Reading – 1872 Ressam Claude Monet

 

Kitap okumanın dışında kitap yazmak ise büyük bir suç olarak görülmüş. 17. yy sonunda ve 18. yy’da kitap yazmak  kadının bedenini satması ile aynı oranda aşağılık bir davranış olarak nitelendirilmiş. Birçok kadın yazar bu dönemlerde kitaplarını erkek isimleri altında yayımlayabilmiştir.

 

fragonard_the_reader

The Reader – Young Girl Reading – 1770 Ressam Jean-Honore  Fragonard

“Kitap Okuyan Kadınlar”‘ın resim sanatına yansıması ve teşvik edilmesi 18.yy sonları ve 19.yy başlarına denk gelir.

 

 

CpW-yjoXEAE0YVK

The Reader -1877 Ressam Robert James Gordon

Bu dönemde kitap okuyan yeni kesim olarak Kadınlar ve Çocuklar öne çıkar. Virginia Woolf ‘un “Kadınlara Uygun Meslekler” makalesinde “Evdeki Melek” olarak nitelediği dönemin ideal kadınının  ona çizilen rolün dışına çıkarak dış dünya ile bağlantısını sağlayan bir eylem olarak kitap okumaları resimde de yerini alır.

 

CpXAXRDWcAAGi1m

Interior with Woman Reading. Ressam Poul Friis Nybo

 

Bir diğer resim ..

 

CpXBGY6W8AQpkb-

1905 tarihli Ressam William W. Churchill -Woman reading on a Settee

 

Altta Woman Reading in a Forest” 1875 Ressam Gyula Benczúr

CpXCKOgW8AASLc-

 

Kitap Okuyan Kadınlar serisine dönemin ünlü kadın ressamı Mary Cassatt’ın  – The Reader 1877 (altta) resmi ile bitirelim.

CpXDfUlW8AAXkSs

 

Serkan Hızlı

 

 

 

The Blue Bird – Mavi Kuş 1912-13 Ressam Jean Metzinger

Cl0zi0YWEAAboqT

Resim 230×196 cm olculerinde oldukça büyük..Fransız ressamın en ünlü resmi denebilir. Resimde 3 Kadın figürü vardır.

Üst bölümdeki kadın iki elinin arasında mavi bir kuş tutar. Resim semboller açısından çok zengin .. Paris’de bir dönem moda eğlence dünyasında cok kullanılan bir sembol olarak “Kızıl Aynak” resmin orta-alt bolumunde . Aslında resim genel olarak bir dönemin Paris’i anlatıyor gibi zaten.. 1910 yılları Belle Epoque’un son zamanları  Paris.

Resimde üst bölümdeki bina  ressamın yaşadığı yere çok yakın olan Sacre Coeur :

Cl02Fo1XIAAb347

resimde sol bolumunde altta  bir yeşil balıkçıl kuşu bulunuyor. Sağ bölümde ise meyve kasesi. Genel olarak mutluluğu anlatan bir resim Mavi kuş aynı zamanda mutluluk sembolüdür.

Metzinger’in resim için ön çalışması alttaki gibidir .

 

Cl01MibWkAA8vTU

 

Bukowski’nin şiirini anmadan olmaz..”mavi bir kuş var yüreğimde çıkmaya can atan” ancak resim konusunu aynı isimli bir hikayeden alıyor. Mavi kuşu (mutluluğu) bulmak isteyen Tyltyl ve Mytyl’ın hikayesi. Maurice Maeterlinck ‘in 1908 tarihli oyunu Mavi Kuş daha sonra 1910 yılında ilk olarak sinemaya geçmiş. Mytyl ve erkek kardeşi Tyltyl’in aradıkları Mavi Kuş.

Ressam oyundaki hikayeden ve filmden etkilenmiştir. Gece sarayında ve Mutluluk sarayında dolaşan kardeşler Mavi Kuş’u evlerine geri döndüklerinde bulurlar..

Serkan Hızlı

 

 

 

Elbisem Orada Asılı, My Dress Hangs There 1933 Ressam Frida Kahlo

ChxjC_7XIAAnO7N

 

Elbisem Orada Asılı, My Dress Hangs There 1933 Ressam Frida Kahlo

1930-1934 yılları arasında Diego ve Frida, Amerika’da San Francisco, Detroit, and New York City’de kalır. 3. yılın sonunda Frida artık Meksika’ya dönmek ister ancak o dönem Diego, Rockefeller Center’da duvar resmine çalışıyordur.

 

ChxkW-uXIAACXH8

Diego henüz bu resme çalışırken Frida’da Elbisem orada Asılı adlı resme başlar. Resim modernizm, kapitalizm eleştirisi gibidir.

Kilise camındaki dolar işareti, bir yanda kupa bir yanda tuvalet, herşeyin kullanılıp çöpe atılması, sanayileşme sağ planda fabrikalar, sol planda bina yanarken şık giysiler içinde pencerede bir kadın.. Frida resimde Amerika’da şahit olduğu her kötülüğü resmine aktarmış gibidir.

Tüm bunların ortasında ise Frida’nın yerel “tehuana” elbisesi.. yani “Sadece elbisem orada asılı” “hayatım Meksika’da

Frida resmini Meksika’ya döntükten sonra bitirmiştir.

 

Serkan Hızlı

 

 

 

The Portrait , Portre 1935 Rene Magritte, Bir Başka Magritte Gizemi

The_Portrait

1935 yılında Magritte Portre adında bu resmi yapar, resim still life özellikleri taşır ancak tabakta duran et parçasının üstünde bir göz resmi vardır .

Resim 1956 yılına kadar Sürrealist Ressam Kay Sage’nin ( en sevdiğim sürrealist kadın ressamlardan biridir ) özel koleksiyonundadır. Kay Sage bunu 1956 yılında MOMA’ya hediye eder.

Resim Magritte’in en gizemli resimlerinden biridir. Tabağın içinde göz ne anlama geliyor ?Bu göz bize mi bakıyor yoksa bir mesaj olarak bize resme daha yakından mı bakmamızı mı soyluyor?

Bu resmin gizemi tesadüfen keşfedilecektir.

Magritte 1927 yılında   Brüksel’de Galerie L’Epoque ‘da açılan bir sergide bir resmini sergiler Bu resim Büyülü Poz’dur .

“The Enchanted Pose”

img-moma-magritte-enchanted-pose_11231476202

Ancak sergiden sonra bu resim ortadan kaybolur. Satılmış mıdır ? Çalındı mı ? kimse akıbetini bilmez resmin.

Ta ki Moma’da olan Portre adlı resim bazı bozulmalar yüzünden restorasyon bölümüne gönderilir oradaki görevliler resmi inceler ve bazı gariplikler ile karşılaşır. ( Kasnak çevresine kadar boyanın devam etmesi gibi ) . Sonunda resmi x-ray incelemesine tabi tutarlar ve ortaya çıkan görüntü şöyle olur :

 

Magritte_The_Portrait_xray-with-OUTLINE

 

Magritte ‘in kayıp tablosu Büyülü Poz’un bir parçası karşılarındadır. Magritte resmi parçalara ayırmış .

 

Enchanted-Pose-1927_-With-xrays

Aslında still life bir resme “Portre” adını vermesi ve resmin merkezine bir göz koyması bu sebebledir. Büyülü Poz’un diğer yarısı hangi resminde saklı hala bir sır..Büyülü Poz ve sonra parçalara ayırınca Portre isimleri gerçekten dahice ..

Acaba Magritte  büyülü poz ismini verirken sonradan resmi bolmeyi düşünüyor muydu.. !?

 

Serkan Hızlı