Resimlere Yansıyan Sağlık – Ameliyatlar

Resimler yansıyan Sağlık ve Ameliyatlar

Karşımıza çıkan ilk resimler genellikle “kan alma” ile ilgili kitaplara giren resimler oluyor

DPeQfe3WkAAOPH4DPeQgX5WAAA1xLp

“Kan alma” çeşitli hastalıklar ve sağlık için yapılan en sık uygulama olarak görülüyor. Hatta krallar bile bu uygulamadan faydalanıyor. Antik Yunan’a kadar uzanan bir geçmişi var kan aldırma’nın

DPeRAvyXUAA8o30

Bununla birlikte karşımıza çıkan resimler göz ameliyatları ve daha da eskiye ilk çağlara dayanan kafada bir delik açma yöntemi olan Trepanasyon

61f2caba24f39231ce60c4f6fd2408a0

Bu yöntem delilikten başağrısına kadar uzanan çok geniş bir yelpazede tedavi için kullanılmış.

13. yüzyıldan bir göz ameliyatı

 

ve ilerleyen tarihlerde Büyük Ölüm-Kara Ölümün Avrupa’ya ulaşması . Asya’dan Avrupa’ya 1340 yılında ulaşan Veba yuzunden 1347-51 yılları arasında Avrupa nüfusunun üçte biri hayatını kaybeder.

Toggenburg İncili’nde Kara Ölüm’ün resmi (altta)

DPeUTwoWsAEOJ1T

14.yy da adına “büyük ölüm” deniliyormus sonradan “kara ölüm” adını almış sebebi de deri altında meydana gelen kanamalardan deride oluşan kara görüntü. Yaşanan felaket resimlere kitaplara yansır, hastalık ve etkileri 17.yy kadar sürer.  Not olarak :Decameron’un başında veba salgınının anlatıldığı bölüm inanılmazdır. Ölülerin kokusunu duymamak için sokaklarda eline çiçekle dolaşanlar, bir yere kapananlar gibi.

İskelet ve Şeytan figürleri veba ile birlikte resimlerde çok daha sık kullanılmaya başlar Ölümün peşinde olduğu insanlar (altta iki resimde 1537 yılından )

 

Altta 15. ve 16.  yüzyılda medikal kitaplara giren bir resim ( adı Wound Man ) zamanın problemleri daha çok yaralanma olduğu için ona uygun yapılmış çizimler.

 

17. yüzyıla gelindiğinde şehir merkezleri ve ufak yerler arasında farklılıklar göze çarpmaya başlar. Köy ve kasabalarda berber dükkanları ve benzeri yerler ameliyatlar da yapar.

The Surgeon Ressam David Teniers the Younger 1610–1690

DPeX6k8W0AAUu4Z

Ressam Gerrit Lundens -At the Barber-Surgeon 1656

DPeXbWSW0AAuTRR

The Barber-Surgeon Ressam David Ryckaert III 1638 (Altta)

DPeXq_-XcAAnKKq

Büyük şehirlerde ise biraz daha farklıdır.

Dr. Nicolaes Tulp’un Anatomi Dersi – Rembrandt 1632

b05403e1b05e957066e8958fd4dc518a

3ea0177871d466c286f3b37d842ed3ef

Resmin detayları muazzam , Cerrahlar Loncası üyeleri dikkatle doktoru izliyor.

1656 tarihli The Anatomy Class of Dr. Joan Deyman – Rembrandt

5109qZjfeDL

18. yüzyılda ufak yerlerde ise berber ve benzerleri hala iş başındadır. Ressam Jan Josef Horemans- Operation 1740 (altta)

DPfHn0fW4AY8s-4

19. yüzyılda ise artık günümüze yakın örnekler resimlere yansımaya başlar. Thomas Eakins, Portrait of Dr. Samuel D. Gross, 1875

DPgH7h8X0AAv7k1

Agnew Clinic (detay) Ressam Thomas Eakins, 1889 (altta)

DPgIvkiXUAA5zNL

Ressam Henri Gervex (1852-1929) Doctor Preau Operating at the St. Louis Hospital. (altta)

DPgJp3yXkAEd2Hr

Serkan Hızlı

 

 

 

Advertisements

Resimler ve Yansımalar-Reflections

Aynadan Yansıyanlar

Resimlerin içinde kullanılan ayna ve ondan yansıyanlar 1400’lü yıllardan itibaren (en önemli örneği Arnolfini Marriage Ressam Jan van Eyck Arnolfini Marriage  ) kullanılmaya başlasa da Ön-Raffaelocular ve onların estetik aynaları ile gelişmiş diyebiliriz.

Ancak aslında 1500 ‘lü yıllardan itibaren çok ilginç örnekler de karşımıza çıkar örneğin 1523 tarihli ressam Parmigianino’nun “Self Portrait in a Convex Mirror- Dış bükey aynada otoportre” muazzam herşey özenle yerleştirilmiş dahice bir resim, resmin bir özelliğide resimdeki goruntu gibi resmin dışbukey bir zemin üzerine yapılmış olmasıdır.

DPWlxOaXcAAEty1

Ön-Raffaeloculara dönersek en sevdiğim örneklerden biri 1900 tarihli Mirror Ressam Sir William Orpen

DPER6J1XkAAL9Kq

yansımada ressam ve yanında ayakta duran bir kadın seçiliyor.

Bir diğer örnek “The Lady of Shallot Looking At Lancelot”1894 Ressam John William Waterhouse – Aynadan Lancelot’un geçtiğini gören Elaine sonucun ölüm olacağını bile bile dışarı çıkar. Aynada Lancelot zırhlı şekilde seçilebilir. ( Hikayesini merak edenler için Lady of Shalott )

DPTR4n1WsAAcvR0

Bir diğer yansıma ve Lady Shalott resmi ressam Sidney Meteyard – Lady of Shalott -i am half sick of shadows

DPWjBIZWAAAzAaQ

Resimden bir başka yansıma Portrait of Margaret Burne-Jones Ressam Edward Burne-Jones’ un kızının portresinde gizemli tuhaf bir hava vardır. Yansıyan iç mekanın loş ve iç sıkıcı havası.

DPPdGr4WkAASM8Z

“Take your Son, Sir – Oğlunuzu alın efendim” Ressam Ford Madox Brown ‘un resmi esrarengiz bir resimdir. Yine Ön-Raffaelocuların estetik aynaları etkili olur, Klasik bir Meryem ve İsa etkisi resimde seçilir ancak kadının ifadesi biraz tuhaftır. Ressamın ikinci eşi olacak Emma oğulları Arthur Gabriel’i babasına doğru uzatıyor.

DPPFNnZW0AAM_iz

Benim en ilginç bulduğum resimlerden biri hem bir still life hem bir portre resmidir. Ressam Mark Gertler Still Life With Self Portrait, 1918 tarihli Ressamın içinde olduğu Bloomsbury Sanatçıları o dönemlerde ayna ile self portrait calısmaları yapmıştır.

DPS89u8X4AIDhlg

Yansımalar söz konusu olduğunda Arnolfini Marriage kadar ünlü olan bir başka resim ise  Las Meninas (The Maids of Honour), Nedimeler, (Kral IV. Felipe’nin ailesi olarak da bilinir)  Ressam Ressam Diego Velazquez 1656 tarhli resimdir. Aynadan yansıyan Kral ve Kraliçe’yi görebilirsiniz aynı zamanda resme bakanlar-izleyiciler de kral ve kraliçenin yerindedir. aslında izleyenlerin resmi yapılıyor gibi bir his bırakır. ( Resimle ilgili olarak Las Meninas

Michel Foucault, “Kelimeler ve Şeyler” isimli kitabına bu resimden bahsederek başlar. Fransız şair Theophile Gautier, Velazquez’in bu resmini ilk kez gördüğünde “tablo nerede?” diye haykırmış.

Vanitas Still Life resimlerde de yansımalar çok sık kullanılmıştır. Vanitas

Vanitas – Boş-Beyhude anlamına gelen bu kelime özellikle 16. ve 17. yüzyıllarda  Hollandalı ressamlar ile başlayan yaşamı, ölümü-doğumu, dünyanın faniliğini merkez alan still life resimlere verilen isim. Objelerin sembolik anlamları bu tür resimlerde çok önem taşır.
İlk resim 1628 tarihli Ressam Pieter Claesz’in  Vanitas with Violin and Glass Ball adlı resmi. Resimde Kurukafa, Venedik tarzı bir bardak, küre, violin ve çeşitli objeler yer alıyor.

Ressamın küreden yansımasını görebilirsiniz.

Serkan Hızlı

Vanitas – Boş Beyhude anlamına gelen Vanitas – Still Life Resimler

DMsNlpuWkAMVjcl

Vanitas – Boş-Beyhude anlamına gelen bu kelime özellikle 16. ve 17. yüzyıllarda  Hollandalı ressamlar ile başlayan yaşamı, ölümü-doğumu, dünyanın faniliğini merkez alan still life resimlere verilen isim. Objelerin sembolik anlamları bu tür resimlerde çok önem taşır.

İlk resim 1628 tarihli Ressam Pieter Claesz’in  Vanitas with Violin and Glass Ball adlı resmi. Resimde Kurukafa, Venedik tarzı bir bardak, küre, violin ve çeşitli objeler yer alıyor.

Vanitas resimlerde Kurukafa ölümü simgeler, Küre ise dünyayı fani yaşamı, violin-müzik ise dünyevi yaşam zevklerini temsil ettiğini düşünüyorum bunun yanında küreden bir yansıma görürüz.

DMsOM_fXkAEcH2B

bu yansımada ressamı ve masadaki bazı objelerin yansımasını görüyoruz. Dünya yaşamı bir yansıma.

Bir başka Vanitas resim yine bir küre ve yansıma – Vanitas (1672-1700 ) Ressam Pieter Gerritsz van Roestraten

DMvzIWOWAAANi98

Bir diğeri (altta) Vanitas Still Life 1603 tarihli  Ressam Jacques de Gheyn the Elder , Vanitas resimlerde çiçek, doğacak ve solacak olanı simgeler.

DMv0m1HWsAAUgSd

ve Vanitas Ressam Juan de Valdés Leal imzalı

DMwsH1qXkAEJ9_X

Serkan Hızlı

 

Lover’s Eye – Sevgilinin Gözleri

18. ve 19. yüzyıllarda özellikle Avrupa’da aşıklar birbirlerinin göz resimlerini kalplerine yakın bir yerde taşıyormuş.

DKO_b4lWAAACYhV

Özellikle dönemin Avrupa’lı zenginleri arasında çok yaygınlaşmış.  Lover’s Eye- Sevgilinin Gözleri 1000’e yakın örneği günümüze kadar ulaşmış

DKPDjynWsAAlz3Y

Bu geleneğin nasıl başladığına gelince, başlangıcı 18.yüzyıla kadar gidiyor. Daha sonra Kral olacak IV. George (Galler Prensi) ve aşık olduğu kadın Maria Fitzherbert ile başlar Lover’s Eye

DKU_ONwXoAEmVgP

Galler Prensi George daha önce iki evlilik geçirmiş Katolik Maria Fitzherbert’e aşık olur. Maria tarafından hep reddedilir. George vazgeçmez hatta  intihar girişiminde bile bulunur Galler prensi,  bu girişim sonrası Maria isteksizce de olsa evlenmeyi kabul eder. Ancak sonradan belki de çevresinin de etkisiyle Katolik olması ve başından iki evlilik geçmiş olması yüzünden asla kraliyet çevresince kabul görmeyeceği ve George için bunun büyük bir sorun haline geleceğini düşünerek George’dan uzaklaşır.

George yine de vazgeçmez 3 Kasım 1785’de ona bir mektup yazar ve evlilik teklifi yapar ancak mektupla birlikte yüzük göndermek yerine Richard Cosway’e yaptırdıgı kendini gözünün resminin oldugu bir hediye gönderir.

Maria’nın teklifi kabul etmesinde bu mu etkili oldu bilinmez ancak 15 Aralık 1785’de çift evlenir. “Sevgilinin Gözleri” geleneği bu şekilde başlar.

DKPATZdXUAIDslD

Serkan Hızlı

Sunflowers – Vincent van Gogh

C8WrD_UW0AAT6xB

Bu resmin arkasında o kadar uzun bir hikaye var ki  neredeyse en başından van Gogh’un Paris’e kardeşinin yanına gelmesi ile başlamak lazım sanırım ve Paris’de Gauguin ile ilk tanıştığı zaman, ondan aldığı övgü ile başlar sanırım bu resmin hikayesi.

Sunflowers – Van Gogh’un en sevdiği renk olan sarı ancak imzası mavi tonlarda. ( Chevreul renk teorisin etkileri ) Chevreul Renk Teorisi Etkileri

Van Gogh genelde ressamların yaptığı gibi soyadı ile değil ilk adı ile imzalar resimlerini bunun sebebinin kendi dilinde Van Gogh farklı bir şekilde söylenir (Van Hoch ) bu yüzden karışıklık olmasın diye Vincent diye imzaladığı söylenir.

Sunflowers Van Gogh’un Arles’da yaptığı ilk resimlerden biri ve bu resmi Gauguin, Arles’a onun yanına geleceği için başladığı “sunflowers” serisinden biri. Van Gogh Fransanın güneyinde bulunan Arles’a (güneye ışığa doğru ) geldiğinde kafasında bir ideal vardır burada bir sanat kolonisi kurmak ve resimler yapmak ve ilk başta ona Gauguin’in katılmasını ister. Van Gogh, Gauguin geldiğinde onu Sunflowers serisi ile karşılar hem onun yine övgüsünü almak, yeteneğini ona göstermek hem de onun gelişini kutlamak için odasını Sunflowers serisi ile donatmıştır.

Resme dikkatli bakarsak bazı çiçekler solmuş bazıları solmakta bazıları ise çok canlı bu bir döngü Van Gogh’un yaşama bakışı, belki de inancını yansıtır. ( Babası bir papaz olan Van Gogh’un sonradan Pagan inancına benzer bir inanca sahip olduğu söylenir ancak ben pek öyle sanmıyorum Arles sokaklarında elinde İncil ile yürüdüğü de bilinir üstelik Sunflowers resmini belki de kutsal bir özellik atfetmek için 12 adet yapar, sonradan yaptığı Cafe Terrace at Night’da bulunan 13 kişi de dikkat çekicidir )

Aslında sanırım Sunflowers bir nevi kendisidir. Hayatta elini attığı “aşk dahil” çoğu şeyde başarısız olmuş van Gogh resimleri ile yeniden canlanmıştır denebilir.

ve Gauguin Arles’a gelir ve birlikte resim yapmaya başlarlar ancak bir yandan da tartımalar başlar bunun ilk sebebi Gauguin’in aslında orada olmak istememesidir bence hayatı boyunca Van Gogh’u destekleyen kardeşi Theo, Paris’de bir sanat simsarıdır ve Gauguin’in resimlerini de satmaktadır. Van Gogh’un yanına gitmesini ikna eden Theo olmuştur. Gauguin’de gidip birkaç resim yapıp bir süre kalıp dönerim hem de Theo’yu küstürmemiş olurum diye düşünmüş olmalı.

Tartışmaların sonunda Gauguin artık orada kalmak istemediğini söyler ve yağmurlu bir akşam sokağa çıkarak genelev yolunu tutar Van Gogh onu takip etmektedir Gauguin bunu farkeder tekrar tartışırlar ve Van Gogh eve dönerek kulağını keser. (Hoş bu kulak kesme olayı da biraz karışıkdır bunu Gauguin’in yaptığı bile söylenenler arasında )

Van Gogh o kadar çok kan kaybeder ki neredeyse ölecek duruma gelmiştir. Bu olaydan sonra Gauguin’i bir daha görmez hastaneden çıkınca bu resmi yapar.

C8W25iaW0AAoLN0

Gözlerde hayal kırıklığı ve acı ancak yine de sunflowers serisi gibi bu resimde de solan birşeyler olduğu gibi hayat da var.  Ben bu yüzden Van Gogh’un intihar ettiğine inanmayanlardanım.

Serkan Hızlı

 

Bathers at Asnières – Asnières’de Yıkananlar Ressam Georges Seurat 1884

c3caudpweauwc-c

Bathers at Asnières – Asnières’de Yıkananlar Ressam Georges Seurat 1884

Bu resim Noktacılık akımının gelişmesinden hemen oncesi doneme aittir. Paris’in banliyösü olan Asnieres’de Seine nehrinde yıkanan fabrika işçileri görülüyor. Fabrika işçileri yorumu figürlerin giydikleri şapkalara ve arka planda dumanı tüten fabrikalar yüzündendir. Arka planda Clichy’de bulunan fabrikalar ve köprü dikkat çeker.

Bu bölge o zamanlar işçilerin banyo yaptıkları bölgedir. Seurat bu resim için öncesinde yaklaşık 15 yaglıboya çalışma yapmış.

 

Resim son haline geldikten sonra ve özellikle Seurat, Michel-Eugene Chevreul ‘un renk teorisinden etkilenip noktacılık akımını geliştirdikten sonra resim üzerinde bazı değişiklikler yapmıştır . örneğin sağ plandaki gencin şapkası ve çim üstünde yeni renkler

c3ccmvywqaaiyfg

Chevreul ve renk teorisi :

Michel-Eugene Chevreul aslında bir kimyager. Fransa’da Goblen fabrikasının boyalarla ilgili bölümün direktörlüğüne atanır. Chevreul’un renk teorisini geliştirmesine aslında müşterilerden gelen şikayetler sebeb oldu diyebiliriz. Goblen’deki renklerin canlı olmadığı ile ilgili şikayetler alan Chevreul konuyla ilgilenmesinin ardından problemin boyalarda olmadığını farkeder yani problemin kimyasal değil optik olduğunu farketmesi ile başlar

Renk teorisi – gelen şikayetler örneğin siyah rengin mor mavinin griye çalması şeklindeydi.. bunun üzerine incelemeler yapan Chevreul yanyana gelen renklerin birbirini etkileyip birbirinin yoğunluğunu değiştirdiğini farketti ve bunun yanında renk alanlarının nasıl değişeceği ve istenilen renk etkisinin tek renk noktacıkları ile nasıl yapılacağını keşfett  yani insan gözü çok yakın şekilde biraraya gelmiş renk noktaları birbirine karışmasa bile belirli bir uzaklıktan yeni br renk olarak algılanıyor. Seurat ve Signac bu teoriden yola çıkarak Pointilizm’i oluşturur.

 

Bathers at Asnieres ‘e dönersek bu resmin daha ilginç bir özelliği Seurat’ın Paris’de donem içindeki sınıf farklılarını yansıtmasıdır.Seurat’ın ilk buyuk çalışması olan bu resimde sağ planda ağaçların yoğun olduğu ada La Grande Jatte oraya kayıkla ilerleyen kıyafetlerinden dönemin orta-üst sınıf oldugu anlasılan cift.

c3cd9oqwyaezngm

Fabrika işçileri bir yanda dinlenip yıkanırken hemen karşısında La Grande Jatte adasında bir başka grup baska sekilde eğleniyor. Bu iki resmi birlikte değerlendirmek gerekir. Afternoon on the Island of La Grande Jatte 1884-86

c3cewzzwaaepcel

Bu resmi daha once anlatmıştım . https://serkanhizli.wordpress.com/2014/12/30/a-sunday-afternoon-on-the-island-of-la-grande-jatte-1884/

Bu iki resmi birlikte değerlendirmek gerekir. Sınıf farklılıkları ve bir pazar günü eğlenceleri. Resim National Gallery’de sergileniyor.

20160908_172444

Serkan Hızlı

 

Egon Schiele “Dead Mother” serisi – Schiele’nin en gizemli serisi

 

c08ujexxcaaxatd

Egon Schiele “Dead Mother” serisi – Schiele’nin en gizemli serisi – ilk resim 24 Aralık 1910 yılında bir Noel hediyesi olarak yapılmış.

Bir bebek karanlık bir kap içinde sıkışmış gibi annesinin cansız !? kemikli elleri onu tutuyor , bebek için bir kaçış yok.Resimde bebeğin pozisyonu yuzunden onu çevreleyen alan rahim içi yorumları yapılmış bebek rahim içinde sıkışmış ama aslında dışarıda. Bu durumu açıklayan cümleleri Arthur Roessler’in Egon Schiele ile Anılar kitabında buluyoruz. Şöyle yazmış Roessler : “Annesiyle yine yaptığı bir tartışma sonucu Egon bana şunları söyledi: Anlatamayacagım kadar üzücü bir o kadar da korkunç bir annenin onu taşıyan içinde buyuyen cocugu ile ilgilenmesini beklersin ancak hala onun bir parçasıymış ve ondan ayrı bir hayatı olmamazmış gibi davranmasını değil. ”

Roessler ona bu duyguyu resme dökmesini ister. Roessler anılarında şöyle devam etmiş.. “Bu duyguyu resme dökmesini istedigimde büyük siyah gözleri ile bana uzun uzun baktı”

Birkaç gün sonra 24 Aralık 1910’da Roessler tarafından Noel yemegine davet edilen Schiele elinde bu resimle gelir. Roessler “resim bana geldiğinde hala ıslaktı” yazmış. Schiele bu resmi Christmas hediyesi olarak birkaç saat içinde yapmış.

24 Mayıs 1911 yılında ise Roessler, Schiele’den bir mektup alır. Mektupta Schiele , Roessler’den resmin bir fotografını ister ve şöyle devam eder “biliyorum ki “Dead Mother” benim en iyi işlerimden biri” ..

Ancak resmin hikayesi sadece bu sebebe dayanmıyor.Schiele’in korkuları da resme yansımış şöyle ki Schiele’in babası Adolf Schiele 1904 yılında frengi hastalıgı yuzunden hayatını kaybeder. Egon Schiele 1890 doğumludur ancak 1883’de doğan ablası Elvira anneden çocuğuna geçen frengi yüzünden hayatını 10 yaşında hayatını kaybeder. Egon Schiele ‘in her zaman annesinden hastalık bulaşmış olma korkusunu taşıdığı ve bunların resimlerine yansıdıgı da yorumlardan biridir.. “Dead Mother” hastalık korkusu – ölüm korkusu taşıyan bir bebeğin resmi olabilir. Belki de annesi ile surekli bir tartışma halinde olmalarının sebebi de bu korkusu olabilir.

Serinin diğer resimlerine bakarsak . Seriye adını veren paylaştığım ilk resim olmasına rağmen alttaki resim serinin ilk resmi de kabul edilir.. Mother and Child 1908

c081_q2wiaa-lrj

Annesinin tuhaf bakışları cocugun mutsuz yuz hali ile Dead Mother serisinin gölgesi bu resimdir.

Serinin bir diger resmi 1911 tarihli The Birth of Genius – Dead Mother II

c083c_nxgaa6adj

Dahinin doğuşu.. Resmin ismini şöyle açıklayayım, Annesine yazdığı bir mektupta Schiele şöyle diyor : ” Dünyanın bütün güzel özellikleri sanki bende toplanmış, beni doğurmuş olman senin için bir övünç kaynağı olmalı” sadece bu cümleler bile incelenmeye değer gorunuyor..Resme dönersek eger bebek korku dolu gözlerle bakıyor annesi yine onu cansız elleri ile sarıyor.

Bir diğer resmi Mother and Child 1912 tarihli

c085a8axeaap-sd

Yine annesinden kurtulmaya çalışan korku dolu bir çocuk .

Garip ama annesini ölü – ölüm olarak resmeden Schiele, büyük aşkı Wally’in ölümünden sonra kendisini sorumlu hissederek ölümü kendisi gibi resmedecektir. Death and The Maiden

c088y_xweaamu-u